Spor Yaralanması

Diz
Çapraz bağlar diz ekleminin içinden uyluk(femur) ve kaval(tibia) kemiğini bağlar. Bu bağlar kısa bir halat gibi bu iki kemiği sıkıca birbirine bağlar , diz bükülürken ve düzken gerekli olan sabitliği sağlarlar. Önde bulunana ön çapraz bağ (ACL), arkada olana arka çapraz bağ (PCL) denir.


Ön çapraz bağınız yaralandığında hemen bir ağrı hissetmeyebilirsiniz. Bununla beraber bir kopma sesi veya diz kontrolünün bozulduğunu genellikle hissedilir. 2-12 saat içinde diz şişer ve ayağa kalkıldığında ağrı olur.


Ön çapraz bağ yırtığı ile yürünürse diz kıkırdağı zedelenebilir. Özellikle ayak sabitken vücud döndürüldüğü zaman, kaval kemiği (tibia) sabit kalırken uyluk kemiği (femur) döner. Bu kıkırdak üzerinde öğütücü-yaralayıcı bir etki yapar.


Tanı
ACL yırtıklarının temel tanı ve değerlendirme yöntemi muayenedir. Çeşitli muayene testleri vardır. Özellikle operasyon kararını verdiren stabilite testleri muayene ile yapılmaktadır.


Bu tip yaralanmaları olan hastalarda başka kemik patolojilerini tesbit için direkt röntgenler, eklem içi patolojiler için MRG istenebilir. Nadiren bazı vakalarda artroskobik muayene gerekebilir.


Tıbbi Tedavi
* Tam olmayan (parsiyel) yırtıklar

* Yaş veya genel olarak düşükfiziksel aktiviteleri olanlar
* Stabilite testlerinde (pivot shift testi gibi) genel stabilitesi iyi durumda olan
* Dizlerde cerrahi tedaviye gereksinim duyulmayabilir. Bu tür hastaların ömür boyu uyluk ön ve arka adelelerini (quadriceps ve hamstring) geliştirici düzenli çalışma yapmaları, riskli aktivitelerde özel dizlik kullanmaları önerilir.

Cerrahi tedavi
ACL yırtığı olan aktif ve spor yapmak isteyen hastalarda gereklidir. Zaman zaman diz dönmesine gelişen aktivitesi daha az olan kişiler de dize güveni geri getirmek ve kıkırdak hasarını engellemek için önerilmektedir.


Cerrahi tedavide genellikle artroskobik olarak diz çevresindeki bir tendon (veya bir parçası) kullanılarak ön çapraz bağın orjinal anatomisine uygun bir rekonstriksiyon sağlanır. ACL rekostriksiyon ameliyatı sonrası yaklaşık 3 aylık ciddi bir fizik tedavi ve rehabilitasyon programı uygulanır.


Dış yan bağ (LCL) ve iç yan bağın tam yırtıklarında bağın lifleri yeterince güçlü iyileşmemesi dizde stabiliteyi riske atar. Özellikle genç ve spor yapan aktif insanlarda cerrahi tedavi tercih edilir. İç ve dış yan bağ yeni yırtıklarının cerrahisi kolay bir prosedürdür ve sonuçları oldukça iyidir. Cerrahi tedavi sonrası dizin eski fonksiyonlarına dönmesi yoğun fizyoterapi gerektiren bir dönem gerektirir.

Diz yan bağ yaralanmalarının yetersiz tedavisi sonucu oluşan dizin sabitliğinin bozulması spor yapmayı ve yüksek fiziksel aktiviteyi bozmakla kalmaz oluşan anormal hareket biçimi dizde erken kireçlenme gelişmesine neden olur. Bu durumda bağın rekonstriksiyon ( yeniden oluşturma) operasyonları< gerekir. Bu operasyonlar yeni yırtık operasyonlarına göre teknik açıdan daha zor ve tam iyileşme süresi daha uzun olmakla beraber iyi ellerde iyi sonuçlar vermektedir.

Omuz
Omuz yaralanmaları omuzun yoğun olarak kullanıldığı voleybol, tenis, basketbol, halter, sutopu, yüzme gibi branşlarda diğer branşlardan daha yoğun bir şekilde karşılaşılan bir sorundur. Sıkışma (impingement) olarak isimlendirilen bu durum, omuz veya baş üstü aktivitelerde omuzda hissedilen ağrı ile karakterize olan bir durumdur. Sıklıkla omuzun arka bölümündeki ağrıdan şikayet eden hastalar, fırlatma-atma tipi omuz hareketi ile ağrının artığını ifade ederler.


Öncelikli olarak rotator-cuff ve scapula (kürek kemiği) ile ilişkili kasların rehabilitasyon egzersizleri ile kuvvetlendirilmesi önerilir. Böyle bir çalışmayı takiben sonuç alınamıyorsa artroskopik cerrahi önerilebilir. Cerrahi sonrası sportif aktivitelere dönüş 6-8 haftalık bir sürece ihtiyaç gösterir. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyonun ameliyatı takiben hemen başlaması gerekir. Tedaviyi takiben sıklıkla sporcular yaralanma öncesi performanslarına ulaşırlar.


Böyle bir sorun ile karşılaşmamak için omuz esnekliği ve kuvvetinin yapılan aktivitelerin gerektirdiği düzeye getirilmesi gerekir. Ayrıca egzersiz öncesi iyi ısınma ve germe yapılmalıdır.


Kalça
Kalça vücudumuz ile bacaklarımızın birleştiği yerdir. Baldırımızın hemen yukarısındaki bu birleşim yeri:

* vücudun dengesini sağlama
* vücudun hareket esnekliğini temin etme
* vücudun bacaklara uyguladığı kuvveti dengeleme

Kalça Ağrıları
Kalça ağrıları kalçaların zorlanmasından kaynaklanabilir. Sportif faaliyetler aşırı çalışma veya dengesiz yük taşımaları gibi faktörler de kalça ağrılarına neden olabilmektedir. kalça bölgemizde bulunan sinirleri ve kasların baskı yapması da kalça ağrılarına neden olabilmektedir.


Kalça ağrılarının diğer bir nedeni de iltihaplı eklem hastalıklarıdır. İltihaplı eklem hastalıkları kalçalarda oluştuğunda (osteoartrit) kalça ağrıları ciddileşir ve tedavisi zorlaşır.


 Kalça ağrısına neden olan iltihabi durum
* metabolizmal atıkların burada birikmesi,
* ani ve dengesiz hareketler sonrasında kalça ekleminde meydana gelen doku yırtıkları
* kemik hastalıkları nedeniyle olabilmektedir.

Ayak Bileği Burkulması
Sıklıkla içe doğru olur ve ayak bileği dış ligamanları (anterior talofibular ligamanlar) değişik düzeyde hasar görür. Burkulmanın ciddiyeti ligamanların ne kadar hasar gördüğü ile ilişkilidir.


Ağrı, şiş, renk değişikliği (kanama) en önemli bulgulardır. Tedavide ilk yapılacak şey üstüne basmamaktır. Ayak bileğini kontrol etmek için uzman olamayan kişilerin yapacağı zorlamalar olayın şiddetini büyütebilir. Soğuk uygulamak ve ayağı kalp seviyesinden yukarı kaldırmak şiş ve kanamayı azaltacaktır. Ayak bileği ateli ek zorlanmalara karşı koruyucu olacaktır. Kompresyon bandajı dolaşımı azaltarak olası kanamanın şiddetini azaltacaktır. Olayın ciddiyetine göre 5-10 gün sonra fizik tedaviye başlanabilir.


Burkulmayı takiben ağrı, şiş gibi şikayetlerden kurtulmak ve tekrar burkulma riskini azaltmak için ayak bileğinin rehabilite edilmesi gerekir. Birkaç aylık süreci alabilecek olan bu dönemde ayak bileğinin kuvvet ve duyusal (propriyosepsiyon) özelliklerinin kazandırılması gerekir.