Çocuk Ortopedisi

Clubfoot (Çarpık Ayak ) Nedir?
Ayakların bilekten ve parmaklardan içeri dönük olması halidir. Ayaklardaki çarpıklık doğumdan itibaren vardır ve çok belirgin bir şekil bozukluğudur. Ayak tabanları birbirine bakar. Sık görülen bir doğumsal anomalidir. Her 1000 doğumda 1 oranında görülür. Ayaklar normalden ufak ve kısadır.

Oluş sebebi belli değildir. Ayaklar bebeğin anne karnındaki duruş pozisyonundadır. Ailesindclubfoote çarpık ayağı olanların çocuklarında görülme oranı daha yüksektir.

Clubfoot (Çarpık Ayak ) Belirtileri
Ayak bir tarafa dönüktür ve hatta ayağın tepesi, topuğun olması gereken yerde gözükebilir. Ağrılı bir durum değildir. Deformitenin olduğu bacak ve baldır normal taraftan daha küçük ve kısadır. Bu deformite tedavi edilmezse önemli bir rahatsızlık ve sakatlık haline gelecektir.

Clubfoot (Çarpık Ayak ) Tedavi Yöntemleri
Germe ve alçılama: Ayağı beş ile on yılı geçen bir sürede düzeltmek, tahmin edilenden daha fazla başarı kazandırmıştır. Ponseti Yöntemi olarak bilinen bu özel yöntemde, germe ve alçılama uygulanır. Bu yöntemle doktor, daima, ayağı doğru pozisyona doğru gererek, alçıyı birkaç hafta boyunca her hafta değiştirir. Sonunda topuk tendonu, üç haftalık son bir alçıdan sonra serbest bırakılır. Ayak düzeltildiğinde, düzeltmenin sürdürülebilmesi içi çocuk iki yıl boyunca geceleri ayak desteği giymelidir. Bu son derece etkilidir, fakat ailenin ayak desteğinin günlük bakımına, aktif olarak katılmasını gerektirir. Ailenin katılımı olmadığında bu deformite hemen hemen ,kesinlikle nüksedecektir. Bunun nedeni de, ayak etrafındaki kasların ayağı anormal pozisyona geri çekebilmeleridir.

Bu yöntemin veya her hangi bir tedavi programının amacı yeni doğan bebeğin club foot deformitesi ayağının (veya ayaklarının) fonksiyonel, ağrısız ve zamanla kalıcı yürümeye hazır olmasıdır. (Not: Bebek alçılandığında, dolaşım problemlerini gösteren; deride renk veya ısı değişikliklerini gözleyin.)

Cerrahi Tedavi: Bazen germe, alçılama ve destekleme yöntemleri, bebeğinizin deformitesini düzeltmede yeterli olmadığında, ameliyat gerekebilir.Ameliyat, ayaktaki / ayak bileğindeki tendonları, ligamentleri eklemleri ayarlamak için gerekli olabilir. Ameliyat, çoğunlukla, 9 ile 12 aylık yaşlarında yapılır ve bebeğinizin bütün golf sopası ayağı deformiteleri aynı seansta düzeltilir. Ameliyattan sonra, iyileşinceye kadar ayak alçıya alınır. Ayağın hareketsizliği çocuğunuzun ayağındaki kasların, ayağı tekrar eski pozisyonuna geri dönmesini mümkün kılacağından ameliyattan sonra, bir seneden daha fazla süreyle özel ayakkabılar veya destekler kullanılmalıdır.

Çocuğunuz hiç tedavi görmezse, deformitesi ciddi fonksiyonel yetersizlikle sonuçlanacaktır. Tedavi edilirse çocuğunuz hemen hemen normal bir ayağa sahip olacaktır. Ağrısız ve normal ayakkabılar giyerek koşabilecek ve oynayabilecektir. Buna rağmen, düzeltilmiş club foot deformitesi hiçbir zaman mükemmel olmayacaktır . Deformiteli ayağın 1-1,5 numara daha küçük ve normal ayaktan biraz daha az hareketli olacağına hazırlıklı olmalısınız. Çocuğunuzun deformiteli bacağının, baldır adaleleri de daha küçük kalacaktır.

Düztabanlık Nedir?
Kemiklerin, bağların biçimi ve gerginlikleri ayağın uzunluğu boyunca iç kısımda topuk ile parmaklar arasındaki girintiyi düz tabanlıkoluşturur. Bu girinti bebeklikte yoktur. Büyüdükçe bu ark gelişir. Normal bebek ayaklarındaki fazla yağ dokusu ve arkın zamanla gelişmesine bağlı olarak 3 yaşına kadar bebeklerin çok büyük kısmında düztabanlık olabilir.

Çocuk ayağını basarken düz, otururken veya parmak uçlarındayken normal ayak içi girintisi görülüyorsa bu esnek düztabanlıktır. Bu durum aileler için büyük bir endişe kaynağıdır. Oysa bu çocukların büyük kısmı sorunsuz olarak büyürler. Esnek düztabanlıkta çocuklar normal kas fonksiyonuna sahiptir, eklem hareketleri normaldir.

Düztabanlıkda Tanı Nasıl Konulur?
Genellikle fizik inceleme ile konabilir. Ayak kavsinin şekli yere basarak bakılır. Ayak bileği hareketi kontrol edilerek Aşil tendonunun gergin olup olmadığına bakılır. Gerekli durumlarda ayağın röntgen filmleri ve tomografisi çekilebilir.

Düztabanlık Tedavi Yöntemi
Düz tabanlık, ileri düzeyde ise hastada ağrı, yürüme güçlüğü, ayakkabı problemi ve fonksiyon kayıplarına neden oluyorsa cerrahi tedavisi mümkündür. Bu durumda sıklıkla; arthroeresis dediğimiz kemikler (talus ve kalkaneus) arasına titanium bir implant yerleştirme yada artrodez dediğimiz kemikler arasında birleştirme operasyonları ile çok başarılı sonuçlar alınır.

İçe Basma Nedir?
Birçok kişinin ayakları düz veya dışa dönüktür. Bazı çocuklarda ise içe dönüklük vardır. İçe basma demek düz karşıya bakması gerekirken ayakların içeri doğru bakmasıdır. Çok yaygın bir durumdur. Yürürken ve koşarken oraklama olur ve içe basma daha da belirginleşir. Eğer çocuğun ayağı içe basıyorsa bu çocuğun dengesini daha iyi sağlamak için yaptığı normal bir harekettir. İki yaşına gelindiğinde bu çocukların büyük çoğunluğunun yürüyüşü ve ayakların içe basması düzelecektir.içe basma

*  İçe basmanın aşırı olduğu durumlarda çocuklarda sendeleme veya kısa mesafede yorulma olabilir.
*  İçe basma çocuklarda ağrıya yol açmaz
*  İçe basma çocuğun düzgün yürümesine engel olmaz
*  İleri yaşlarda kireçlenmeye yol açmaz.

İçe Basmaya Sebep Olan Durumlar
1- Tibia kemiğinde içe dönmesi, doğum sonrasında bu kemiğin dışa dönme hareketini tam yapmamasından oluşur. 1 yaşına kadar pek çok çocukta bu durum düzelir. Bu çocukları özel cihaz, alçı veya operasyon gibi bir tedaviye ihtiyaçları yoktur, zamanla düzelir. Genellikle 4 yaş altında düzelme olur. Eğer bu durum 8-10 yaşına kadar devam ederse o zaman tekrar değerlendirilmesi gerekir. Bu durumun düzeltilmesi (ameliyatla ) gerekebilir. Eğer 10 yaşında tibia kemiğinin açısı istenen düzeyde değilse ileride erken yaşta ciddi kireçlenme olayları oluşur, bundan dolayı tedavisi gereklidir.

2- Femur kemiğinin dönüklüğü; özellikle 5-6 yaşındaki çocuklarda fark edilen bir durumdur. Niye olduğu tam olarak bilinmiyor. Özel ayakkabılar ve cihazlarla düzelme sağlanamaz. Genellikle 8-10 yaşında düzelir. Bu yaşta ve aşırı dönüklüğü olanlarda çocuğun tekrar değerlendirilip özel film çekilerek ameliyatı gerekli olabilir.

3- Düz tabanlık bu çocuklarda dengesi daha iyi sağlamak için içe basarak görülür. Özel ayakkabı, kama, tabanlık gerekli değildir. Genellikle 5 yaşında düzelir.

4- Ayak ön kısmının dönüklüğü ( metatarsus adduktus) Bebeğin anne karnındaki pozisyonunun devamıdır. Doğumdan itibaren olan bir olaydır. Her 10 vakadan 9’u zamanla düzelir, bundan dolayı aile fark etmez ve doktora gelmez. 2-3 aydan sonra hala düzelmeyen ayaklarda aile fark ederek doktora gelir. Bu dönemde germe egzersizleri tavsiye edilir 6 ay sonra bu dönmenin aşırı olduğu ve ayağın sert olduğu durumlarda alçı, özel cihaz veya ayakkabı önerilebilir.

5- X bacak ve O bacak : bu durumlar genellikle çocuk büyüdükçe düzelir. Tedaviye gerek yoktur. 5 yaş üstünde devam ediyorsa tekrar değerlendirilmelidir.

İçe Basmada Tedavi Yöntemleri
İçe basma zamanla kendiliğinden düzelebilir 2 yas altındaki çocuklarda çocuk ayağa kalktığında ve yürümeye başlayınca durum düzelir 2 yas ustu çocuklarda tedavi çocuğun bacaklarını çapraz yaparak oturmasına engel olmaktır. Çocuklar okul çağına geldiklerinde ve zamanlarının büyük çoğunluğunu sandalyede normal pozisyonda oturarak geçirdiklerinde bu durum düzelir. Ayaklardan içe dönmesinden kaynaklanan “Metatarsus adduktus” diye adlandırılan rahatsızlık aynı doğuştan çarpık ayak gibi hayatın ilk yıllarında alçı ile daha sonralarıda ameliyat ile düzeltilebilir.