Omurga Sağlığı

Kifoz (kamburluk) Nedir?
Vücuda arkadan bakıldığında normal bir omurga düzdür. Yandan bakıldığında ise omurgada bir takım eğrilikler görülür. Üst göğüs bölgesinde kifoz (kamburluk), varken alt omurga bölgesinde içe doğru bir eğrilik vardır.

Hafif kifoz (kamburluk)  vakaları az sayıda soruna neden olabilir. Ancak ağır vakalar, akciğerlerinizi, sinirlerinizi ve diğer dokularınız ile organlarınızı etkileyerek, ağrıya ve başka sorunlara neden olur. Kifoz tedavisi, kıvrıklığın nedenine ve etkilerine bağlıdır.

Kifoz (Kamburluk) Belirtileri
*  Kambur durmak veya kamburluk
*  Hafif sırt ağrısı
*  Omurgada tutukluk veya acıma
*  Yorgunluk

Kifoz'da Tanı Nasıl Konulur?
Öne eğilme testi; Sizin veya çocuğunuzun belden öne eğilmesini isteyecek, bu esnada yandan omurgaya bakacaktır. Kifozda, sırtın üst kısmındaki yuvarlaklık bu konumda daha belirgin hale gelebilir.

Nörolojik işlevlere yönelik test;
Kifoza eşlik eden nörolojik değişiklikler nadir olsa da, doktorunuz halsizlik, duyuda değişiklikler veya kifozun bulunduğu alanın aşağısında felç gibi unsurlara bakarak, bunlara yönelik kontrol yapabilir.

Omurga röntgeni;
Kifozu teyit etmek, kıvrıklığın derecesini belirlemek ve omurda kifozun türünün belirlenmesine yardımcı kifoz olacak herhangi bir şekil bozukluğu olup olmadığını tespit etmek için röntgen çektirmenizi isteyebilir. Örneğin, röntgen filminde kama şeklinde omurların veya başka özelliklerin görülmesi sayesinde, postüral kifoz ile Scheuermann kifozu arasında ayrıma varılır. Daha yaşlı kişilerin röntgen filmlerinde, omurgada, ağrının artmasına katkıda bulunabilecek değişiklikler görülebilir.

Pulmoner fonksiyonu testleri;
Kifozun neden olduğu herhangi bir nefes alma zorluğunu değerlendirmek için nefes almayı ölçmek amacıyla da bu testlerden yararlanabilir.

Kifoz Tipleri
Konjenital ( Doğuştan ) Kifoz; Daha omurgaların ilk oluşumu sırasında, anne karnında iken oluşmaktadır. Bir çok nedeni bulunmaktadır fakat en sık nedeni boyun omurlarının gereğinden fazla büyümesi ile oluşan türüdür. Bu hastalardaki kifoz özellikle sinirsel problemlere neden olabilmektedir. Sinirsel problemleri önlemek için erken cerrahi operasyon önerilmektedir. Erken yaşlarda yapılaan ameliyatlar kişinin yaşamını önemli ölçüde değiştirecek olan değişiklikler oluşturmaktadır. Erken yaşta yaşta yapılan ameliyat ile sinirsel problemler de ilerlemeden önlenebilmektedir. Bu nedenle yeni doğan bebeklerde omurganın normal olup olmadığı mutlaka kontrol edilmeli, herhangi bir farklılık görüldüğünde mutlaka hekime başvurulmalıdır.

Travmatik Kifoz; Travmalar sonucu ya da uzun süre eğik durma nedeniyle gelişmektedir. Uzun süre eğik durma özellikle bazı mesleklerde ön plana çıkmaktadır. Ayrıca ileri yaşa bağlı gelişen kifoz da bu kategoridedir.

Postüral kifoz; Bu tür, temel olarak yetişkinlik döneminde görünür hale gelir. Postüral kifozun başlangıcı genellikle yavaştır. Kızlarda erkeklere oranla daha yaygındır. Kötü beden duruşu veya kambur durmak, omurgadaki kirişlerin esnemesine ve omurgadaki kemiklerin anormal bir biçim almasına neden olabilir. Postüral kifoza çoğu zaman omurganın alt kısmında aşırı derecede içbükey bir eğri eşlik eder.

Scheuermann kifozu; Postüral kifoz gibi, Scheuermann kifozu da, genellikle ergenlik döneminde, çoğu zaman kemiklerin hala büyümekte olduğu 10 ila 15 yaşları arasında ortaya çıkar. Scheuermann hastalığı olarak da adlandırılan bu hastalık, erkeklerde kızlara göre iki kat daha yaygındır. Hastalık başlangıcına genellikle hafif olan ağrı ve yorgunluk eşlik edebilir. Öte yandan, postüral kifozun aksine, Scheuermann kifozu omurları deforme ederek, röntgen filmlerinde dikdörtgen yerine kama şeklinde görünmelerine neden olabilir. Durumdan etkilenen omurlarda, Schmorl düğümleri olarak bilinen başka bir bulgu da yer alabilir. Bu düğümler, omurlar arasındaki yastığın (disk), omurun altı ve üzerindeki kemik aracılığı ile baskı yapması sonucunda meydana gelir. Scheuermann kifozunun nedeni bilinmemektedir, ancak genellikle aileden gelen bir vasıftır. Kifozun bu türünün bulunduğu bazı kişilerde, bir yandan diğer yana uzanan bir eğri oluşmasına yol açan bir omur deformitesi olan skolyoz da bulunur. Çocukluk çağında Scheuermann kifozuna yakalanan yetişkinler, yaşları ilerledikçe daha fazla ağrı yaşayabilirler.

İrsi kifoz; Ceninin gelişmesi esnasında omurga sütununda meydana gelen yanlış biçimlenme bazı bebeklerde kifoza neden olur. Çok sayıda omur bir arada kaynayabilir ya da kemikler gereken şekilde oluşmayabilir. Bu kifoz türü, çocuk büyüdükçe daha kötüye gidebilir. İrsi kifoz, travma ve enfeksiyondan sonra, vücudun alt kısmının felç olmasının en yaygın nedenidir.

Kifozda Tedavi Yöntemleri
Eğrilik derecesi 50’nin üzerinde olan çocuklarda büyüme ile bu derece artabilir ve ileriki dönemlerde hastalık ile ilgili ek sorunlar ortaya çıkabilmektedir. En sık şikayet olan ağrı ortaya çıktığında ağrı kesiciler kullanılabilir. Bu dönemde istirahat ile de ağrılar azalmaktadır. Hastalar fazla hareketten kaçınmalıdırlar.

Çocuklarda korse tedavisi ile ilerlemenin önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Büyüme periyodunun sonuna kadar korse tedavisine devam edilmelidir. Korse tedavisi ile basınç bölgeleri ayarlanır ve en uygun pozisyon ayarlanmaya çalışılmaktadır.

Eğer eğiklik derecesi 75 derece ve üzeri ise sorun cerrahi operasyon ile düzeltilebilinmektedir. Cerrahi operasyon sonucu eğiklik tamamen iyileşebilmektedir.

Dar Kanal Nedir?
Dar kanal, omurgayı oluşturan omur kemiklerinin ortasında yer alan omurilik kanalının ön-arka veya sağ-sol çaplarının daralarak, yukardan aşağı içinden geçen omuriliği bazı seviyelerde boğmasıdır. Omurilik kanalının yanlarında her seviyede birer çift sinir kökü kanalı yer alır. Dar kanal bazen de bu ince kemik kanallarının daralarak, sinir köklerini içinden geçtiği sırada gelişir.

Dar kanal Hastalığının Belirtileri
* Hareketle artan, dinlenmekle azalan ağrı, ağrı öne doğru eğilmekle kısmen azalır, geriye doğru kaykılmakla artar. Hasta yokuş ya da merdiven inerken daha çok rahatsız olur.
* Bacaklarda uyuşma, karıncalanma, üşüme, sıcak hissetme, güçsüzlük, yorgunluk.
* Beceriksizlik, sık düşme, yürürken ayakucunun takılması.

Dar Kanal Hastalığının Bel Fıtığından Farkları
Dar kanal bel fıtığına benzer bulgular verse de farklı özellikleri vardır. Dar kanal hastaları hafif öne eğik yürürler. Hasta uzun süre ayakta kaldığında ya da yürümeye başladığında bacaklarının tekine ya da genellikle her ikisine birden sadece ağrı ya da sadece uyuşma ya da sadece kuvvetsizlik ya da bunlardan birkaçı bir arada gelir. Oturmak ya da bir süre dinlenmek zorunda kalır. Daha sonra yürümeye devam eder. Zamanla sorunsuz gidebildiği yürüme mesafesi kısalır. Yürüme mesafesi birkaç adıma inenler veya tamamen yatağa bağımlı kalan hastalar vardır. Bu aşamada yapılan ameliyat yürüme mesafesi henüz fazla kısalmamış olana göre daha az yüz güldürür.

Dar Kanal Hastalığının Ortaya Çıkma Şekilleri
Doğuştan dar kanal: Hastaların doğuştan itibaren dar olan kanalları ileri yaşlarda omuriliğin bel bölümünü sıkıştırarak hastalığa neden olur.

Dejenerasyon: En sık nedendir. Yaşlanmayla birlikte omurlar arasındaki diskler büzüşür, omurlarda halk arasında kireçlenme tabir edilen kemik çıkıntılar ortaya çıkar ve kanalın daralmasına neden olur.

Omur Kayması: Doğuştan ya da sonradan gelişen omurların birbiri üzerinden kaymaları ve omurganın dengesinin bozulması kanal darlığına neden olabilir.

Büyük Bel Fıtıkları:
Omurilik kanalı içine hareket eden büyük fıtıklar da kanal daralmasına neden olabilir.

Dar Kanal Hastalığı Tedavi Yöntemleri
Cerrahi olmayan tedavi yöntemleri: Dar kanal şikayetleri olan insanlar genelde aktivitelerden kaçınırlar. Bu durum azalmış hareketlilik esneklik, kuvvet, ve kardiyovasküler kondisyonda da azalmaya yol açar. Bir fizik tedavi veya egzersiz programı genelde gergin kasları tekrar esnek hale getirmek için yapılan esneme egzersizleri ile başlar. Esnekliğinizi koruyabilmeniz için sizden esneme egzersizlerini sık sık tekrarlamanız istenebilir. Kondisyonu artırıp sinirlerdeki kan dolaşımını geliştirmek için kondisyon bisikletleri, yürüme bandı, yüzme gibi kardiyovasküler egzersizler eklenebilir. Sinirlerde artan kan akımı bazı dar kanal şikayetlerini azaltabilir. Ayrıca sırt, karın ve bacak kaslarını kuvvetlendirmeye yönelik egzersizler verilebilir.

Dar kanallı bazı kişiler için evde yapılan değişiklikler ve ev güvenliği önemlidir. Çamaşır makinesi gibi ev aletlerinin daha kullanışlı yerlere alınması gerekebilir. Yatak yanında bir komodin kullanışlı olabilir. Eğer gerekli ise banyo güvenlik aletleri de önerilir. Yemek hazırlama, aktivitelerin zamanlanması ve işten tasarruf etme üzerine planlar gözden geçirilmelidir. Baston veya yürüteçler gibi gerekli görülen aletlerin hastaya tam uyması önemlidir. Bacaklarda belirgin yada artan kuvvetsizlik yada barsak ve mesane kontrol problemleri oluşmadıkça dar kanalın varlığı yetişkinlerde tehlikeli bir durum yaratmaz. Dolayısıyla tedavinin amacı ağrıyı azaltmak ve hastanın işlevselliğini artırmaktır.

Cerrahi olmayan tedaviler spinal kanaldaki daralmayı düzeltmezler ancak cerrahiye gerek kalmadan uzun süreli ağrı kontrolü ve artmış işlevsellik sağlarlar. Katılımcı bir rehabilitasyon programı üç ay veya daha uzun süren, gözetim altında bir tedavi gerektirir.

Cerrahi olan tedavi yöntemleri: Cerrahi sadece cerrahi olmayan yöntemlerle ağrısı dindirilemeyen az sayıdaki hasta için önerilir. Cerrahi ayrıca ilerleyen bacak kuvvetsizliği yada mesane ve barsak kontrol problemleri olan kişilere önerilir. Yürüme mesafesi iyice kısalmış, yaşam kalitesi düşmüş hastalarda da cerrahi iyi bir seçenek olabilir.

Dar kanal kemik kanalın darlığı sonucu olduğundan cerrahide amaç kemik kanalın açılarak sinirlere yeterli yer sağlanmasıdır. Bu işleme lumbal dekompresyon cerrahisi yada laminektomi denir.

Uygulandığında cerrahi bacak ağrısını ve daha az etkili olmakla birlikte bel ağrısını düzeltecektir. Hastaların normal aktivitelerinin pek çoğuna dönmesine haftalar içinde izin verilir. Normal aktivitelere dönüşte yardımcı olması için ameliyat sonrası rehabilitasyon önerilebilir.

Dar kanal olgularında bazen omurlar birbiri üstünden kaymış (spondilolistezis) olabilir. Bu durumda omurlar arasında anormal hareketler (instabilite) olabilir. Bu gibi vakalarda dekompresyon cerrahisine ek olarak ilgili omurların tespiti için spinal füzyon cerrahisi de yapılmalıdır. Füzyon birbirine tespit edilecek omurların arasına kemik parçaları, kemik benzeri maddeler ve/veya metal aletler (enstrümentasyon) yerleştirilerek yapılır. (Daha fazla bilgi için füzyonla ilgili bölüme bakınız)

Füzyon önden veya arkadan yaklaşımla yada her iki yaklaşım birlikte kullanılarak yapılabilir. Füzyon ameliyatında yaklaşım (ön/arka) tercihi kemik çıkıntıların çıkarılması ihtiyacı, çıkıntıların yeri, hastalar arasındaki anatomik farklılıklar instabilitenin derecesi gibi pek çok teknik faktör tarafından belirlenir. Füzyon cerrahisinin başarı oranı %65’in üzerindedir.

Ameliyat sonrası en az birkaç gün hastanede kalacaksınız. Hastaların çoğu ameliyattan 6 ile 9 ay sonra tüm eski aktivitelerine dönebilmektedirler. Günlük aktivitelere ve normal bir yaşama dönülebilmesi için genellikle ameliyat sonrası bir rehabilitasyon programına başlanır.