Kalça Protezi

Kalça eklemi ileri derecede hasar görmüş kişilerde, diğer tedavi yöntemleri ile (ilaçlar, fizik tedavi, eklem içi enjeksiyonlar ve baston kullanımı) sonuç alınmazsa kalça protezi uygulanır. Günlük yaşam aktivitelerini engelleyen şiddetli ağrı, hareket kısıtlılığı ve kısalık durumlarında kalça protezi en iyi tedavi seçeneğidir. Hastanın 60 yaş üzerinde olması tercih edilir, ancak gerekli olduğu durumlarda daha genç hastalara da uygulanabilir.


Protezi Genelde 3 Gereksinimle Yapılır:


1. Kalça kireçlenmesi; Kalçadaki kireçlenmeye bağlı rahatsızlıklar hayat standartlarını çok kadar düşürdüyse protez zamanı geldi demektir. Buradan anlaşılacağı gibi ameliyat zamanlamasına doktor değil hasta karar verir.


2. Kalça kırıkları; Kalçanın boyun çevresi kırıklarının bir kısmı kaynama özelliğine sahip değildir. Bu nedenle kırık parçanın ameliyatla çıkarılması ve kalça fonksiyonlarının devamı için protez yapımı gerekir.


3. Avaskuler nekroz; Avaskuler nekroz ya da kısaltılmış adıyla AVN kalça ekleminin baş kısmını besleyen damar yapının bir kısmının fonksiyonunu kaybederek başın canlı bölümünün ölmesi ve sonrasında buranın çökmesidir.

 


Operasyonda eklemin her iki yüzeyi plastik ve metal komponentlerle değiştirilir. Konulan parçaları yerinde tutmak üzere 2 yol mevcuttur. Bunlardan biri polimetimetakrilat adı verilen özel ara madde kullanılarak tespittir (Çimentolu protez). Diğeri ise özel hazırlanan ve kemiğin gelişimine uygun olarak kemikle bütünleşen parçalardan oluşan protezlerdir (Çimentosuz protez). Bazı çimentosuz protezlerin yüzeylerinde yeni kemik oluşumunu sağlayabilecek biyolojik olarak aktif olan maddeler de bulunmaktadır. Bugün kalça protezlerinde büyük çoğunluğu çimentosuz veya melez (kalça yuvası kısmı çimentosuz, uyluk kemiği kısmı çimentolu) olarak yapılmaktadır. Çimentosuz protezlerde protez üzerine büyüyen kemik yapı protezi vücudun bir parçası gibi tespit eder. Ancak bu kaynama için sağlıklı bir kemik yapısına gerek vardır.60 yaş altı ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalar bu grupta değerlendirilir. Genel sağlığı bozuk veya 60 yaş üzeri hastalarda protezin uyluk kemiği içine giren parçasında zaman zaman mikro bir hareket kalır ki bu diz bölgesine vuran ağrılara neden olabilir. Bu nedenle böyle hastalarda kalça komponenti çimentosuz, femoral (uyluk kemiği) komponenti çimentolu hybrid ( melez ) protezler sıklıkla kullanılır. 70 yaş üzeri, kemik erimesi fazla olan hastalarda ise tamamen çimentolu protezler kullanılabilir. Burada bahsedilen yaş sınırları mutlak değildir ve hastadan hastaya değişiklik gösterir.


Protez ne zaman yapılmalı ve protez ömrü nedir?



En sık soru protez yapım yaşı ve ne kadar ömrü olduğudur. Burada hastanın kişisel özellikleri; yaş, cinsiyet, ağırlık ve hareket seviyesi belirleyicidir. Tercih edilen yaş sınırı 60 yaş civarıdır ancak kalça dorumuna göre bu yaş sınırı 55 civarına çekilebilir. Genel olarak kalça protezi iyi ellerde yapıldığında 20 yıl civarında tamamen ağrısız ve kalça fonksiyonlarının tam olduğu bir yaşam süresi elde edilir. Bu yüzden 60 yaş üzeri, 70-75 kg az hareketli kişilerde protezin uygulamasıyla ömrün kalan kısmının idare edebileceği söylenebilir.

Kalça protezinden sonra beklenti ne olmalı?


Total kalça protezi sonrasında hastaların büyük bir kısmında kalça ağrıları tamamen geçer. Yürüme, merdiven inip çıkma gibi günlük yaşam aktivitelerinde belirgin iyileşme sağlanır. Protez sonrası koşma sıçrama gibi ağır işler yapılması uygun değildir. Bunlar protezin erken aşınmasına yol açar. Protez sonrasında ilk altı ay alçak sandalyede oturma ve bacak bacak üstüne atmak, yer sofrasına, alaturka tuvalete oturmamak gereklidir. Bu gibi aşırı hareketler kalça ekleminin yerinden çıkmasına ve tekrarlayan ameliyatlara sebep olabilir. Protez ameliyatından 6 hafta sonra yüzme, golf, yürüyüş gibi sporları yapılabilir, egzersiz bisikleti kullanabilir. Tenis, futbol, basketbol gibi mücadele sporları uygun değildir.